Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ για τα 50 χρόνια από την έκδοση του - Toni Negri, Mario Tronti, Franco Berardi “Bifo”

Δημοσιεύουμε εδώ δύο συμβολές σε μια ημερίδα στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ στις 11 Ιούνη 2016 για το βιβλίο του Μάριο Τρόντι Εργάτες και Κεφάλαιο, θεμελιώδες έργο για την εξέλιξη της ανατρεπτικής σκέψης και πρακτικής στην Ιταλία τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, που έγινε επ’ ευκαιρία της συμπλήρωσης πενήντα χρόνων από την πρώτη κυκλοφορία του. Εμβληματικό κείμενο, στο οποίο αναδεικνύεται η σημασία των «από κάτω», των προλετάριων με την ευρύτερη έννοια, ως ο κινητήριος μοχλός για τις εξελίξεις στο καπιταλιστικό σύστημα, ενώ θα αποτελέσει και τη θεωρητική βάση πάνω στην οποία αρθρώθηκε το «άλλο» εργατικό κίνημα στη γείτονα χώρα, όπως και το σπουδαίο ρεύμα της εργατικής αυτονομίας, τόσο της οργανωμένης όσο και της διάχυτης. Στη συζήτηση, πέρα από τους Αντρέα Καβατζίνι, Φαμπρίτσιο Καρλίνι, Γιάν Μουλιέρ-Μπουτάνγκ, Ετιέν Μπαλιμπάρ και Μοργκάν Μερτουίγ, παρενέβησαν ο Τόνι Νέγκρι και με μια επιστολή ο ίδιος ο Μάριο Τρόντι. Είναι ακριβώς το κείμενο του Νέγκρι και η επιστολή του Τρόντι που δημοσιεύουμε εδώ. Μαζί με ένα κείμενο του Φράνκο Μπεράρντι «Μπίφο» για το ίδιο ζήτημα που δημοσιεύτηκε στον δι-κτυακό τόπο «Alfabeta 2», θεωρούμε ότι υποδεικνύουν τρεις δρόμους ανάγνωσης για την πορεία μιας πεντηκονταετίας, τρεις δρόμους ερμηνείας του παρελθόντος, του παρόντος αλλά και του μέλλοντος.

Η εικονική αυτοκρατορία - Renato Curcio

Κάποιες επιχειρήσεις που πριν δεκαπέντε χρόνια δεν υπήρχαν καν, όπως η Google και η Facebook, συνιστούν σήμερα τη νέα και δυναμική πλανητική ολιγαρχία του ψηφιακού καπιταλισμού. Το Internet αντιπροσωπεύει το πλαίσιο και οι χρήστες του, δηλαδή γύρω στα τρία δισεκατομμύρια άτομα, την απαραίτητη εργατική δύναμη. Οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες αποτελούν τώρα πια αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινότητάς μας, τις κουβαλάμε επάνω μας και αυτές ελέγχουν ολόκληρη την κοινωνική ζωή, τους τόπους εργασίας και τους ναούς της κατανάλωσης. Αυτό το βιβλίο προτείνει έναν στοχασμό για τους μηχανισμούς μέσω των οποίων αυτή η ολιγαρχία και αυτές οι τεχνολογίες συλλαμβάνουν και αποικιοποιούν το φαντασιακό μας, με σκοπό το οικονομικό κέρδος και τον κοινωνικό έλεγχο. Και αναδεικνύει μια νέα και πρωτόγνωρη υπηκοότητα εκείνου του ψηφιακού λαού ο οποίος, διοχετεύοντας μηνύματα, φωτογραφίες, selfie, αγωνίες και επιθυμίες στις πλατφόρμες των social network, συμβάλλει με τις ίδιες του τις πράξεις στην ενίσχυση της κυριαρχίας της νέας αυτοκρατορίας. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτής της τελευταίας εξέλιξης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Όμως εμφανίζεται ξεκάθαρα η ανάγκη να επινοήσουμε πρακτικές προσωπικής και συλλογικής αποαποικιοποίησης, προκειμένου να θεσμίσουμε στους καθημερινούς τόπους της ζωής μας περάσματα απελευθέρωσης. Ο Ρενάτο Κούρτσιο, ιστορικός μέλος του ιταλικού ανταγωνιστικού κινήματος και εκ των ιδρυτών των Ερυθρών Ταξιαρχιών, αφού εξέτισε πλήρως την ποινή του χωρίς ούτε να μετανιώσει ούτε να καταδώσει, συμμετείχε στην ίδρυση (και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι ενεργός) του κινηματικού εκδοτικού οίκου Sensibili alle foglie, στον οποίο έχει δημοσιεύσει πολλά βιβλία, ανάμεσα στα οποία και τα εξής: Razzismo e indifferenza, 2010, La socioananalisi narrativa, 2012, (μαζί με τη Μ. Prette και τον N. Valentino). Mal di lavoro, 2013.

Επίσκεψη στη φυλακή Άττικα - Michel Foucault

Tο 1972, ένα χρόνο μετά την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης των φυλακισμένων στη φυλακή Άττικα, ο Μισέλ Φουκώ επισκέπτεται το «σωφρονιστικό» κατάστημα μαζί με τον Τζων Σάιμον, τότε καθηγητή συγκριτικής λογοτεχνίας και γαλλικών στο πολιτειακό πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Από αυτή τους την επίσκεψη προέκυψε μια συζήτηση που δημοσιεύτηκε στην ιστορική αμερικανική επιθεώρηση της κριτικής αριστεράς «TELOS», τεύχος 19, άνοιξη του 1974. Το καλοκαίρι του 1974 και με αφορμή κάποιες ταινίες που έθιγαν το ζήτημα της αντίστασης του γαλλικού λαού κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως και τη σχέση ναζισμού, σεξουαλικότητας και της μαρξιστικής ερμηνείας του εθνικοσοσιαλιστικού φαινομένου, ο Φουκώ δίνει μια συνέντευξη σε ένα από τα καλύτερα κινηματογραφικά περιοδικά παγκοσμίως, το «Cahiers du Cinema». Δύο εξαιρετικά ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις, που δημοσιεύουμε μαζί με δύο κείμενα του Τόνι Νέγκρι κι ένα του Αλαίν Μπροσά τα οποία ασχολούνται με τη συμβολή του Φουκώ στην πρακτική θεωρία, φτιάχνοντας έναν μικρό τόμο νομίζουμε σημαντικό για την περαιτέρω μελέτη τόσο του συστήματος «σωφρονισμού» και των πολιτικών αγώνων που μπορούν να δοθούν γύρω και μέσα στις φυλακές, όσο και του ζητήματος της μνήμης των προλεταριακών αγώνων και του φασιστικο-ναζιστικού φαινομένου, που τα τελευταία χρόνια μοιάζει να ανα- κάμπτει στον ευρωπαϊκό χώρο.■

ΙΣΠΑΝΙΑ 1936-1939 - Colombo/Lanza/Camacho/Berti/ Venza/Garcia

Στις 19 Ιούλη 1936 ξεκίνησε μια από τις πιο σημαντικές σελίδες στην ιστορία της χειραφέτησης του ανθρώπου: ο ισπανικός λαός μπλόκαρε το πραξικόπημα του στρατηγού Φράνκο και ξεκίνησε την κοινωνική επανάσταση. Ήταν το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας. Ποτέ στο παρελθόν ο αναρχισμός δεν είχε καταφέρει να ανέβει τόσο εντυπωσιακά στο κοινωνικό παλκοσένικο. Μετά από ογδόντα χρόνια, εκείνο το γεγονός διατηρεί αμείωτη την επικαιρότητά του, όχι τόσο για τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε ή για τα κοινωνικά υποκείμενα που το διεκπεραίωσαν, όσο για το γεγονός ότι τα προβλήματα που αναδείχθηκαν εκείνα τα τρία χρόνια παραμένει ακόμη άλυτα. Η ισπανική επανάσταση είναι όντως το παράδειγμα μιας πιθανής διαδρομής ενός ριζοσπαστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Αν και από κάποιες πλευρές φαίνεται ξεπερασμένη, μια πιο προσεκτική ανάλυση δείχνει ότι ως προς τα ουσιαστικά τους χαρακτηριστικά, οι θεμελιώδεις όψεις εκείνης της εποποιίας συνεχίζουν να αποτελούν ένα διαρκές σημείο αναφοράς για την επαλήθευση, σήμερα, όσων προτάσεων ασχολούνται με την εγκαθίδρυση μιας κοινωνίας ίσων και ελεύθερων. Τα κείμενα που παρουσιάζονται σε αυτή τη συλλογή αποτελούν τις παρεμβάσεις σε μια ημερίδα με τίτλο «Ισπανία ’36: επανάσταση και εξουσία», που έγινε στις 20 Σεπτέμβρη 1986 στο Μιλάνο, οργανωμένη από το Κέντρο Ελευθεριακών Μελετών Τζουζέπε Πινέλι. Πρόκειται για παρεμβάσεις κριτικές, σαφώς μη αγιογραφικές, που αντιπροσωπεύουν, κατά πάσα πιθανότητα, έναν σύγχρονο και ταυτοχρόνως απομαγευμένο στοχασμό για την αναρχία και την επανάσταση. Υπάρχει επίσης με τη μορφή επιμέτρου και η προσωπική αφήγηση εκείνης της 19ης Ιούλη από έναν από τους πρωταγωνιστές της, που αποτυπώνει νομίζουμε άριστα το πνεύμα και την πρακτική αυτής της ημέρας. Το να μιλάει κανείς σήμερα για επανάσταση, μπορεί σε πολλούς και πολλές να φαίνεται αναχρονιστικό, όμως υπάρχει άραγε άλλος τρόπος για να πραγματωθεί μια ελευθεριακή κοινωνία; Η συζήτηση πάνω σε αυτό το πρόβλημα παραμένει ανοιχτή: πολλοί θεωρούν, στη βάση των διαφόρων ιστορικών εμπειριών, πως τώρα πια η επανάσταση έχει μπει στο άλμπουμ των αναμνήσεων. Μπορεί… Όμως, τότε, δεν θα καταλήξει στο ίδιο άλμπουμ και η ελπίδα για μια κοινωνία θεμελιωμένη στην ελευθερία;■

Οι χωρίς κράτος - Andrea Staid

Αναλύοντας τη διαχείριση της εξουσίας, της οικονομίας και την έννοια του χρέους στις πρωτόγονες κοινωνίες, στο παρόν βιβλίο ο Αντρέα Στάιντ, ακολουθώντας τα βήματα ριζοσπαστών εθνολόγων/ανθρωπολόγων όπως ο Πιέρ Κλαστρ, ο Μάρσαλ Σάλινς, ο Χάρολντ Μπάρκλεϊ και ο Νταίηβιντ Γκραίμπερ, μας προτείνει μια εναλλακτική θεώρηση της κοινωνίας ως, ακριβώς, μιας κοινωνίας χωρίς κράτος. Ένα επίκαιρο κείμενο, μια διαφορετική οπτική για τον μηχανισμό του χρέους, για την έννοια της εργασίας, του πλεονάσματος και της φτώχειας. Οι πρωτόγονες κοινωνίες αποτελούν σαφώς μια πρόταση, με την απαραίτητη κριτική ματιά, προκειμένου να σκεφτούμε πως μπορεί να υπάρξει μια διαφορετική οργάνωση των σημερινών δυτικών κοινωνιών, σε μια απελευθερωτική και εξισωτική κατεύθυνση. Στην ελληνική έκδοση περιλαμβάνονται και δύο συνεντεύξεις-συζητήσεις του Στάιντ με τους εθνολόγους/ανθρωπολόγους Στέφανο Μπόνι και Εμανουέλε Αμόντιο, που βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση τόσο της σκέψης του συγγραφέα όσο και των ζητημάτων που πραγματεύεται.

Ο Αντρέα Στάιντ έχει σπουδάσει πολιτισμική ανθρωπολογία στο πανεπιστήμιο του Μιλάνου, είναι ενεργό μέλος του ελευθεριακού χώρου στην Ιταλία και του μιλανέζικου Centro Studi Libertari, ενώ είναι και επιμελητής στις ιστορικές αναρχικές εκδόσεις Eleuthèra. Συγγραφέας πολλών άρθρων και δοκιμίων, αναφέρουμε χαρακτηριστικά τα βιβλία του Gli Arditi del Popolo, εκδόσεις La Fiaccola, 2007 (και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ευτοπία), Le nostre brac- cie. Metticciato e antropologia della nuova schiavitù, εκδόσεις Agencia X, 2011 και I dannati della metropoli. Ethografia dei mi- grate ai confine della legalità, εκδόσεις Milieu, 2014.

Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2015

Μπουρλότο και Φωτιά - Geronimo

Τζερόνιμο είναι το ψευδώνυμο ιστορικού στελέχους της γερμανικής αυτονομίας και το Μπουρλότο και Φωτιά είναι ένα βιβλίο, που όπως λέει και ο υπότιτλός του, ασχολείται με την ιστορία των γερμανών αυτόνομων από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 μέχρι αυτή του ’90. Σπόντις, καταλήψεις στέγης, αντιπυρηνικός αγώνας, ένοπλη πάλη, γυναικείο ζήτημα, αντιφασισμός, αυτά και άλλα πολλά είναι τα θέματα της ιστορικής (και όχι μόνο) ανασκόπησης μιας πολύτιμης και μοναδικής εμπειρίας του ευρωπαϊκού μεταπολεμικού ανταγωνιστικού κινήματος, που φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Η γερμανική αυτονομία συνιστά μια διακριτή πολιτικο-κοινωνική τάση των δυτικών μητροπόλεων, η οποία επηρέασε κα επηρεάζει κινήματα και πέραν των γερμανικών συνόρων (το έχουμε δει αυτό και στην Ελλάδα). Η σχέση με τη βία (των ένοπλων ομάδων αλλά και των μαζικών συγκρούσεων στο δρόμο), η αυτοαξιοποίηση, η οργάνωση της καθημερινότητας, οι πολιτικές έριδες, οι ελπίδες και οι απογοητεύσεις, με τον γλαφυρό τρόπο που τα περιγράφει ο Τζερόνιμο, μπορούν να οδηγήσουν σε χρήσιμα συμπεράσματα τον προσεκτικό αναγνώστη και αναγνώστρια. Η γνώση της ιστορίας αποτελούσε και αποτελεί πάντοτε ένα πολύτιμο εργαλείο για όσους και όσες επιθυμούν να περπατούν στους δύσκολους δρόμους της έμπρακτης κριτικής αμφισβήτησης της κρατούσας τάξης πραγμάτων. Ελπίζουμε η ανανεωμένη έκδοση του Μπουρλότο και Φωτιά να συμβάλλει σε αυτή την κατεύθυνση.

Το βαρόμετρο δείχνει καταιγίδα - David Bernardini

«… Ολοκληρώνοντας τον σύντομο πρόλογό μου σε αυτό το δοκίμιο του Μπερναρντίνι, θα ήθελα να επαναλάβω την κοινή μας άποψη ότι η ιστορία δεν αποτελείται μόνο από θύματα και δήμιους, αλλά και από ιδεώδη, αξίες, προτάγματα, για τα οποία οι άνθρωποι μάχονται. Η ιστορία πρέπει να βγει από τα τείχη των πνευματικών και φυσικών περιορισμών της ακαδημίας, πρέπει να βρει τη δύναμη να μιλήσει για τους αγωνιστές, τους ακτιβιστές που προσπάθησαν να καθορίσουν οι ίδιοι το μέλλον τους. Η ιστορία δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι μόνο εκείνη των νικητών, η ιστορία μας είναι εκείνη των Μαύρων Μονάδων, των Arditi del Popolo και τόσων άλλων μικρότερων ή μεγαλύτερων ομάδων που στη διάρκεια του 20ου αιώνα μας δίδαξαν με τη δράση τους ότι ακόμη και σε πολύ δύσκολες συνθήκες είναι δυνατό να επιλέγεις να μην αναθέτεις σε κανέναν το φαντασιακό και την οικοδόμηση ενός καλύτερου μέλλοντος»

Andrea Staid

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο Μιλάνο

Στις 6 Νοέμβρη 1983, το Κέντρο Ελευθεριακών Μελετών «Giuseppe Pinelli» στο Μιλάνο, διοργάνωσε ένα σεμινάριο στην έδρα του, που τότε βρισκόταν στη λεωφόρο Μόντσα 255, με τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Αυτό που δημοσιεύουμε εδώ είναι η μετεγγραφή ενός εκτεταμένου αποσπάσματος από την έντονη συζήτηση που ακολούθησε τη δημόσια παρέμβαση σχετικά με το κοινωνικό φαντασιακό που είχε κάνει ο Καστοριάδης την προηγούμενη ημέρα. Όπως λένε και οι επιμελητές του Bolletino νο 48, Φλεβάρης 2014, του Κέντρου Ελευθεριακού Μελετών στο οποίο δημοσιεύθηκε η συζήτηση, μετά από τριάντα τόσα χρόνια δεν είναι δυνατόν να ταυτοποιηθούν πλέον τα άτομα που έκαναν τις ερωτήσεις ή εξέφρασαν τη γνώμη τους (και καθώς η καταγραφή δεν ήταν και πολύ επαγγελματική, υπάρχουν κάποια κενά σε αγκύλες, που επιτρέπουν να λειτουργήσει η γόνιμη φαντασία των αναγνωστών και των αναγνωστριών για το τι θα μπορούσε να έχει ειπωθεί). Εκτός από τον Εντουάρντο Κολόμπο, ο οποίος επίσης ήταν προσκεκλημένος στο σεμινάριο και του οποίου η ταυτοποίηση είναι βέβαιη. Γι’ αυτό άλλωστε στην παρούσα έκδοση αποφασίσαμε κι εμείς να βάλουμε σαν επίμετρο ένα απόσπασμα από μια ευρύτερη συνέντευξη του Κολόμπο, όπου μιλάει ακριβώς για την προσωπική και θεωρητική του σχέση με τον Καστοριάδη. Συμπεριλάβαμε επιπλέον μια συνέντευξη του ριζοσπάστη διανοητή με τον Λουτσιάνο Λάντσα όταν είχε επισκεφθεί και πάλι το Μιλάνο έναν χρόνο πριν, όπως και δύο ενδιαφέροντα κείμενα τόσο του Λάντσα όσο και του «Νίκο» Μπέρτι, που αποτυπώνουν τη σχέση του Καστοριάδη με την ιταλική (και όχι μόνο) αναρχική σκέψη και πρακτική.

Ουτοπίες και ετεροτοπίες - Michel Foucault

«…Το πλοίο είναι η κατ’ εξοχήν ετεροτοπία. Οι πολιτισμοί χωρίς πλοία είναι όπως τα παιδιά που οι γονείς τους δεν έχουν ένα συζυγικό κρεβάτι για να παίξουν. Τότε τα όνειρά τους μαραίνονται, η κατασκοπεία αντικαθιστά την περιπέτεια και η αθλιότητα της αστυνομίας παίρνει τη θέση της απόλυτης ομορφιάς των κουρσάρων…». ομορφιάς των κουρσάρων…». Έτσι κλείνει ο Μισέλ Φουκώ την πρώτη από τις δύο ραδιοφωνικές διαλέξεις που έδωσε στις 7 και 21 Δεκέμβρη 1966, στο πλαίσιο ενός προγράμματος αφιερωμένου στην ουτοπία και τη λογοτεχνία με παρουσιαστή τον Robert Valette, όπου μιλά για ένα από τα πιο αγαπημένα του θέματα, την ετεροτοπία. Μεταφέρουμε εδώ μια μεταγενέστερη εκδοχή αυτής της πρώτης διάλεξης με τίτλο «Des espaces autres», η οποία δόθηκε στο Κέντρο Αρχιτεκτονικών Σπουδών στις 14 Μάρτη 1967 και παρέμεινε ανέκδοτη μέχρι το 1984, οπότε δημοσιεύθηκε τον Οκτώβρη του 1984 στο 5ο τεύχος του περιοδικού «Architecture, Mouvement, Continuité». Η δεύτερη διάλεξη αφορά ένα επίσης πολυαγαπημένο θέμα του Φουκώ, το σώμα, όπου διαβάζουμε χαρακτηριστικά: «Ο έρωτας, όπως ο καθρέφτης και ο θάνατος, κατευνάζει την ουτοπία του σώματός σας, το κάνει να σιωπά, το ησυχάζει, το φυλακίζει λες σε ένα κουτί, το κλείνει και το σφραγίζει. Είναι γι’ αυτό που η αγάπη συγγενεύει τόσο άμεσα με την ψευδαίσθηση του καθρέφτη και την απειλή του θανάτου˙ και αν, παρά αυτές τις δύο επικίνδυνες μορφές που το περιβάλλουν, μας αρέσει τόσο να κάνουμε έρωτα, είναι γιατί στον έρωτα το σώμα βρίσκεται εδώ».

Για τον καπιταλισμό και την επιθυμία - Gilles Deleuze-Felix Guattari

Δημοσιεύουμε εδώ μια συνέντευξη των Ντελέζ-Γκουαταρί, από τις πολλές που ακολούθησαν την έκδοση του βιβλίου τους Ο Αντι-Οιδίπους, που βγήκε για πρώτη φορά στη Γαλλία το 1972, προκάλεσε μια πολύ έντονη συζήτηση, η οποία επεκτάθηκε και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που κυκλοφόρησε αργότερα. Όπως στο βιβλίο τους, έτσι και στην παρούσα συνέντευξη οι  συγγραφείς δεν περιορίζονται σε μια κριτική στην ψυχανάλυση, τον φροϋδο-μαρξισμό, τον λακανισμό και κάποιες άλλες τάσεις της αντιψυχιατρικής, αλλά προχωρούν και σε μια άκρως πρωτότυπη ανάλυση και κριτική στον καπιταλισμό, όπως και στους τρόπους εναντίωσης σε αυτόν, με αποτέλεσμα οι σκέψεις τους να ακούγονται άκρως επίκαιρες, ακόμη και τόσα χρόνια μετά. Τη συνέντευξη συνοδεύει και μια κουβέντα των Ντελέζ-Γκουαταρί με τον οξυδερκή γάλλο εθνολόγο Πιερ Κλαστρ, απόσπασμα από μια ευρύτερη συζήτηση με γάλλους διανοουμένους σχετικά με το έργο των δύο φιλοσόφων.

Η εργατολατρεία - Camillo Berneri

Σε αυτή τη μικρή μπροσούρα, ο Κάμιλο Μπερνέρι, ιστορική μορφή του ιταλικού αναρχισμού στον μεσοπόλεμο, που δολοφονήθηκε από τους σταλινικούς στην εξεγερμένη Βαρκελώνη το 1937, καταπιάνεται με ένα κρίσιμο ζήτημα στη θεωρία και την πρακτική του αναρχικού κινήματος: έχει την πρωτοκαθεδρία η εργατική τάξη (ή το προλεταριάτο) στην επίτευξη της ριζικής κοινωνικής αλλαγής, είναι η πάλη των τάξεων ο κινητήριος μοχλός της ιστορίας, υπάρχει η λεγόμενη «προλεταριακή ψυχή», που διακρίνει τους εργάτες-εκμεταλλευόμενους από όλους τους άλλους ανθρώπους και τους καθιστά, με μια θρησκευτική διάσταση, τους «εκλεκτούς» στη διαδικασία πραγμάτωσης της ισοελευθερίας; Την τουλάχιστον κριτική και επιφυλακτική απάντηση του Μπερνέρι, έρχεται να ενισχύσει μια άλλη τεράστια φιγούρα του ιταλικού (και όχι μόνο) αναρχικού κινήματος, ο Ερρίκο Μαλατέστα, που σε ένα εμβληματικό κείμενο του 1920 εκφράζει για μια ακόμη φορά τις αντιρρήσεις του για τον επαναστατικό χαρακτήρα του οργανωμένου εργατικού κινήματος, χωρίς βεβαίως να υποτιμά τη συμβολή του στον αγώνα για τη συνολική χειραφέτηση των εκμεταλλευομένων. Τέλος, υπάρχει και το κείμενο ενός σύγχρονου ιταλού αναρχικού θεωρητικού, του Τζιαμπιέτρο «Νίκο» Μπέρτι, που δίνει την ιστορική διάσταση του προβληματισμού για τη σχέση οικονομικών και πολιτικών αγώνων, αναδεικνύοντας τόσο τις θέσεις των ιταλών «εργατιστών» του 19ου αιώνα όσο και τις αντίστοιχες αναρχικές εκείνης της περιόδου.

Παρασκευή, 6 Φεβρουαρίου 2015

Για μια κριτική της βίας - Walter Benjamin

Το 1921 και σε μια Γερμανία που μόλις έχει λήξει η επανάσταση των συμβουλίων, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν ασχολείται με το πάντοτε φλέγον ζήτημα της βίας και διερωτάται κατά πόσο είναι δυνατή μια διάκρισή της σε βία που υποτάσσει και σε βία που απελευθερώνει. Πρόκειται για ένα «αγαπημένο» και τότε (όπως και σήμερα) άκρως επίκαιρο θέμα συζήτησης των αναρχικών ιδεών και πρακτικών και θα πρέπει να επισημανθεί ότι εκείνη την περίοδο της ζωής του ο Μπένγιαμιν δήλωνε αναρχικός (κάτι τέτοιο φαίνεται άλλωστε και από τα γραπτά του, από τις επαφές και τις γενικότερες ενασχολήσεις του). Προλεταριακή γενική απεργία, λοιπόν, εναντίον πολιτικής γενικής απεργίας, μυθική βία εναντίον θεϊκής βίας, δυνατότητα μη βίαιης επίλυσης των διαφορών, κατάσταση εξαίρεσης και να που σήμερα οι σκέψεις του Μπένγιαμιν συνεχίζουν να είναι επίκαιρες. Αυτό άλλωστε φαίνεται και από την παράθεση των εισηγήσεων σχετικά με το κείμενο του Μπένγιαμιν σε μια ημερίδα που έγινε το 2011 στο ιστορικό κατειλημμένο κοινωνικό κέντρο του Μιλάνου Cox 18, αλλά και από ένα μικρό σχόλιο του ίδιου Μπένγιαμιν σχετικά με το ζήτημα της χρήσης βίας (ανέκδοτο στην εποχή του). Έτσι προχωράμε σε μια ακόμη έκδοση του κειμένου του Μπένγιαμιν, ελπίζοντας ότι ο παρών τόμος θα συνεισφέρει γόνιμα σε προσωπικές και συλλογικές διερωτήσεις.■

Για την εθνοκτονία - Pierre Clastres

«Αν ο όρος γενοκτονία αναφέρεται στην ιδέα της «φυλής» και στην πρόθεση εξολόθρευσης μιας φυλετικής μειονότητας, η εθνοκτονία σηματοδοτεί όχι τη φυσική καταστροφή των ανθρώπων (οπότε, σε αυτή την περίπτωση, παραμένουμε σε μια γενοκτονική συνθήκη) αλλά την καταστροφή της κουλτούρας τους. Η εθνοκτονία είναι τότε η συστηματική καταστροφή των τρόπων ζωής και σκέψης ανθρώπων διαφορετικών από εκείνους που ηγούνται αυτής της διαδικασίας καταστροφής. Συμπερασματικά, η γενοκτονία δολοφονεί ανθρώπους σωμα-τικά, ενώ η εθνοκτονία τους σκοτώνει πνευματικά. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει το ζήτημα του θανάτου, αλλά πρόκειται για ένα διαφορετικό θάνατο: η φυσική και άμεση εξολόθρευ-ση δεν είναι το ίδιο με την καταπίεση μιας κουλτούρας , τα αποτελέσματα της οποίας εξαρτώνται από την ικανότητα αντίστασης της καταπιεζόμενης μειονότητας. Το ζήτημα εδώ δεν είναι να διαλέξουμε το λιγότερο κακό: η απάντηση είναι αρκούντως προφανής, η λιγότερη βαρβαρότητα είναι προτιμότερη από τη μεγαλύτερη. Αυτού λεχθέντος, είναι η πραγματική σημασία της εθνοκτονίας αυτό για το οποίο θα συζητήσουμε εδώ».■

Πώς ο ναζισμός εκμηδένισε την ταξική συνείδηση - Gunter Anders

Παρουσιάζουμε εδώ δύο εξαιρετικά κείμενα του γερμανού φιλόσοφου Γκούντερ Άντερς, γραμμένα λίγες μέρες μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία και τη διαφυγή του στο Παρίσι, το 1933. Στο πρώτο από αυτά ο Άντερς υποστηρίζει ότι οι ναζί κατάφεραν, με ένα πολύ καλά αρχιτεκτονημένο σχέδιο, να εκμηδενίσουν σχεδόν κάθε ίχνος ταξικής συνείδησης.
Αυτό το έκαναν, εκτός των άλλων, προσφέροντας μια ομάδα ανθρώπων, τους εβραίους, σαν «θυσιαστικά θύματα» σε εκατομμύρια άνεργους προλετάριους και προλεταριοποιημένους μικροαστούς. Σε σχέση με τους εβραίους, οι προλετάριοι μπορούσαν αφενός να αισθάνονται ανώτεροι και αφετέρου είχαν κάποιους για να κατευθύνουν το μίσος τους. Με άλλα λόγια, κολλώντας στην προλεταριακή τάξη την ετικέτα των άριων, την οποία αρνούνταν στους εβραίους, τους έκαναν σχεδόν ευγενείς. Γι’ αυτόν τον λόγο ο αντισημιτισμός του Χίτλερ δεν είναι απλώς ένα από τα χαρακτηριστικά του εθνικοσοσιαλισμού, αλλά το μέσον για να κερδηθεί η μάχη εναντίον της ταξικής συνείδησης. Στο δεύτερο κείμενο ο Άντερς ο άνεργος, που ορθά ο συγγραφέας αντελήφθη σαν κεντρική φιγούρα της εποχής μας, είναι ένας άνθρωπος «χωρίς κόσμο» και συνεπώς δεν υπάρχει. Έτσι, η ανεργία δεν εξετάζεται σαν ένα απλώς οικονομικό φαινόμενο, αλλά και σαν μια διαδικασία που κόβει τους δεσμούς του ανθρώπου με τον δομημένο κόσμο. Ο άνεργος γίνεται μια «γυμνή ζωή», κι έτσι είναι έτοιμος να ενταχθεί στη μάζα που αποδέχεται τις πολιτικές και τις πρακτικές της ολοκληρωτικής παράνοιας.■ Η έκδοση

Σάββατο, 13 Δεκεμβρίου 2014

Μαύρες-Κόκκινες Σελίδες 2014




17:00  Βιντεο-βιβλιοπαρουσίαση των πρόσφατων εκδόσεων  για τους Weatherman
και τους Weather Underground

18:00 Η σύγχρονη βαρβαρότητα των στρατοπέδων συγκέντρωσης, 
Παρουσίαση Ατζέντας 2015 του Ταμείου Αλληλεγγύης Φυλακισμένων Αγωνιστών

19:00 «Ένα μνημείο και ένα ποίημα για τον Μιχαήλ Μπακούνιν» Βίντεο - φόρος τιμής για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του ρώσου επαναστάτη

19:30 Βιντεοπαρουσίαση του βιβλίου «Δημιουργικό Μηδέν» με ποιήματα της Λίνας Φι και σχέδια της orgbalmaria από το Ελευθεριακό Στέκι Πικροδάφνη

20:00 «Ιδέα και δράση» Μια ιστορία του αναρχισμού στην Ιταλία πριν τον φασισμό  με αφορμή την έκδοση του κόμικ «Μια κόκκινη εβδομάδα» (εκδ. Ευτοπία) ομιλητής: Antonio Senta (Bologna)

Σε απευθείας μετάδοση - Mario Perniola

Στο ανά χείρας δοκίμιο του Μάριο Περνιόλα, πέρα από την ποικιλία των εξεταζόμενων θεμάτων που μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει και μόνο ρίχνοντας μια ματιά στον πίνακα των περιεχομένων, έχει πολύ ενδιαφέρον η συνεχής επιστροφή του συγγραφέα σε κάποια σημαντικά θεωρητικά ζητήματα (με προεξάρχον το κατά τον Περνιόλα «αισθητικό παράδοξο»), που ανήκουν στην ιστορία της δυτικής κουλτούρας, στοχεύοντας όχι μόνο σε έναν διάλογο μεταξύ τους, αλλά και σε μια διερώτηση σε σχέση με το σήμερα. Αυτός ο διάλογος και αυτή η διερώτηση συνιστούν τον εννοιολογικό ιστό επί του οποίου αρθρώνεται το παρόν κείμενο. Ένα από αυτά τα θεωρητικά ζητήματα έχει να κάνει με την κρίση που περνούν οι τρόποι μέσω των οποίων βιώνει τις εμπειρίες ο σύγχρονος ανθρώπους. Η σχέση μεταξύ γνώσης και εξουσίας, που διερευνάται κυρίως στο πρώτο κεφάλαιο αλλά και πιο υπόγεια στα υπόλοιπα, μας παραπέμπει στην ανάγκη να αντιτάξουμε, «σε απευθείας μετάδοση με το παρόν», μια θετική στρατηγική απέναντι στην εκκένωση των εμπειριών που προωθεί η ψυχολογική βία που ασκούν τα ΜΜΕ, μέσω της διάδοσης μοντέλων συμπεριφοράς σύμφωνων με τις απαιτήσεις της αγοράς. Επιπλέον, όσο προχωράμε στην ανάγνωση, βλέπουμε να επαναδιατυπώνεται η ανάγκη ξεπεράσματος του ανθρώπου που διακατέχεται από τα στερεότυπα, στην κατεύθυνση ενός αυθεντικού εγώ. Ανιχνεύεται η σχέση σκηνής και βίας (ήδη παγιωμένη από την εποχή της γαλλικής επανάστασης), το σύγχρονο αισθητικό και υπεραισθητικό πλαίσιο, το φαινόμενο της «αδύναμης σκέψης» που συνδέεται άμεσα με τον μεταμοντερνισμό και τον «αντιδιανοουμενισμό», η δημοφιλία του Νίτσε και οι νεότερες τάσεις του νεονιτσεϊσμού και του νεοναζισμού σε συνδυασμό με την εκδήλωση λαϊκιστικών φαινομένων, τα σύγχρονα μετα-ιδεολογικά και μετα-πολιτικά στυλ, η διαφορά μεταξύ συμβάντος και γεγονότος, το αστεακό ζήτημα μέσω της υπέρβασης του κλασικού αντιθετικού σχήματος πόλης-μητρόπολης. Γενικότερα θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Περνιόλα διερωτάται για τη δυνατότητα ύπαρξης μιας μεσολάβησης μεταξύ του πολιτικού (μια διάσταση που προϋποθέτει τη σύγκρουση) και του αισθητικού (εννοούμενου σαν τόπο συμφιλίωσης και αρμονίας: άνθρωπος/φύση, λόγος/συναίσθημα, ύλη/πνεύμα, κλπ), με αυτή την πιθανή μεσολάβηση να συνιστά τον σύνθετο ορίζοντα στον οποίο κινούνται οι σκέψεις που περιλαμβάνονται σε αυτό το δοκίμιο. Αν και γραμμένο το 1986, η επικαιρότητά του είναι κάτι παραπάνω από προφανής, λαμβάνοντας κανείς υπόψη και την «αναψηλάφηση» των δεδομένων που πραγματοποιείται στο εκτενές εισαγωγικό σημείωμα (γραμμένο το 2012). Η ανάγνωσή του νομίζουμε ότι συμβάλλει στην ανανέωση της ριζοσπαστικής θεωρητικής σκέψης (αλλά και πρακτικής), που τόσο επείγει στις μέρες μας.● Η έκδοση 

Ο Μάριο Περνιόλα είναι καθηγητής αισθητικής και πρώην διευθυντής του τμήματος φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο της Ρώμης «Τορ Βεργκάτα». Επισκέπτης καθηγητής σε πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στη Γαλλία, Δανία, Βραζιλία, Ιαπωνία, Καναδά, ΗΠΑ, Αυστραλία, είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, τα οποία έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες. Από τους εισαγωγείς της σκέψης και πρακτικής της Καταστασιακής Διεθνούς στην Ιταλία, υπήρξε διευθυντής των περιοδικών «Agaragar» (1971-73), «Clinamen» (1988-1992), «Estetica news» (1988-1995), ενώ από το 2000 μέχρι σήμερα διευθύνει την επιθεώρηση πολιτιστικών και αισθητικών μελετών «Agalma».

Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2014

Τomas Ibañez Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ ΜΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Συλλογή κειμένων για την εξουσία, τη δημοκρατία, τον αναρχισμό Δημοσιεύουμε εδώ μια συλλογή κειμένων του ισπανού ακτιβιστή και φιλόσοφου Τόμας Ιμπάνιεθ, καθηγητή κοινωνικής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, που συμμετείχε στον αγώνα εναντίον της δικτατορίας του Φράνκο και υπήρξε πνευματικός πατέρας του πασίγνωστου πλέον συμβόλου του σύγχρονου αναρχισμού, δηλαδή του Α σε κύκλο, τα οποία καλύπτουν εξελίξεις, λογικές και πρακτικές του ελευθεριακού χώρου την τελευταία τριακονταετία. Αιρετική η σκέψη του Ιμπάνιεθ, που ο ίδιος εντάσσει τον εαυτό του στο ρεύμα του φιλοσοφικού σχετικισμού, καθώς προσπαθεί να ανανεώσει και να προσαρμόσει στο σήμερα βασικές ιδέες του κλασικού αναρχισμού, μη διστάζοντας να έρθει σε ρήξη και με κάποιες θεμελιώδεις από αυτές, όπως η άρνηση κάθε εξουσίας και η υιοθέτηση της επανάστασης ως απαραίτητου εργαλείου για μια ριζική κοινωνική αλλαγή. Με παρεμβάσεις που πάντοτε προκαλούν εντύπωση, ο Ιμπάνιεθ παραμένει ωστόσο πιστός στην αναρχία και τον αναρχισμό ισχυριζόμενος ότι «ακριβώς επειδή είναι μια από τις λίγες ιδεολογίες, αν όχι η μοναδική, που μπορεί να στρέψει στον εαυτό της ένα τέτοιο κριτικό βλέμμα, ο αναρχισμός θα συνεχίσει να εμπνέει τις πλέον ανατρεπτικές εξεγέρσεις».

Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014

Το «άλλο» βιβλίο στην πλατεία Εξαρχείων

ΤΟ «ΑΛΛΟ» ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΜΕΝΩΝ ΕΚΔΟΤΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ
ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΝΗ 2014, 12–6 μμ.

ΑΣΥΜΜΕΤΡΗ ΑΠΕΙΛΗ • ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΞΑΡΧΕΙΑ • ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ • ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ • ΟΥΑΠΙΤΙ • ΣΟΦΙΤΑ • ΣΤΑΣΕΙ ΕΚΠΙΠΤΟΝΤΕΣ • ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ • ΤΥΦΛΟΜΥΓΑ • ΦΑΡΦΟΥΛΑΣ • FUTURA

Μιχαήλ Μπακούνιν Γράμματα από την Ιταλία

Στις ιλιγγιώδεις περιπλανήσεις του, είτε για να συμμετάσχει σε μια εξέγερση είτε για να διαφύγει μια σύλληψη, ο Μπακούνιν διέμενε για κάμποσο καιρό αρκετά συχνά στην Ιταλία, κυρίως τη δεκαετία του ’60 του 19ου αιώνα. Περισσότερο από την έλξη που του ασκούσαν οι ομορφιές της χώρας (είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Μπακούνιν για τη Νάπολη που υπεραγαπούσε και για τον καφέ της: «ο καφές για είναι καλός πρέπει να είναι μαύρος όπως η νύχτα, γλυκός όπως ο έρωτας και ζεστός όπως η κόλαση»), ο στόχος που επιδίωκε ήταν να εξάψει τη φαντασία των φτωχών ιταλικών μαζών για τη δημιουργία μιας κοινωνίας ίσων και ελεύθερων. Ανάμεσα στη μια και την άλλη συνωμοσία, αποκαλύπτεται, ωστόσο, μέσα από διάφορα κείμενα αλλά και από γράμματα, που κάποια δημοσιεύουμε κι εδώ, ένας οξύς παρατηρητής των κακών μιας μόλις ενοποιημένης χώρας, η οποία υπέφερε τότε από τα ίδια περίπου προβλήματα που υποφέρει και σήμερα: έναν δημοσιονομικό μηχανισμό τόσο καταναγκαστικό όσο και αναποτελεσματικό, την άσκηση της εξουσίας από τους διαχειριστές των δημόσιων πραγμάτων για προσωπικό όφελος, την ύπαρξη μιας εκτεταμένης γραφειοκρατίας, τον άκρως παρεμβατικό ρόλο της εκκλησίας… Εν κατακλείδι, το άλλοτε αγανακτισμένο και άλλοτε ενθουσιώδες βλέμμα του ρώσου επαναστάτη φέρνει στο φως όχι μόνο μια Ιταλία που δεν δυσκολευόμαστε πολύ να αναγνωρίσουμε, αλλά δυστυχώς και πολλά από τα πράγματα τα οποία, τηρουμένων των αναλογιών, ισχύουν και για τη δική μας χώρα, κάτι που κάνει άκρως ενδιαφέρουσα την ανάγνωση αυτών των γραμμάτων. Γράμματα τα οποία, επιπλέον, δείχνουν και πολλά πράγματα για την προσωπικότητα ενός από τους βασικούς οραματιστές της αναρχίας, που το 2014 συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννησή του (μια επέτειο που ελπίζουμε να τιμά στο ελάχιστο και η ανά χείρας έκδοση). Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Alain Badiou Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ κείμενα για την ελληνική κρίση

«… Επομένως, αναμφίβολα πρέπει να αντισταθούμε. Αλλά η λέξη αντίσταση, όπως γνωρίζετε, είναι μια λέξη διφορούμενη, διότι μπορεί κάλλιστα να υποδηλώνει την επιθυμία ανάκτησης παλαιότερων προνομίων, αποκατάστασης αλλοτινών ισορροπιών και συμβιβασμών. Είναι γεγονός ότι, όταν υπάρχει κάτι που θεωρούμε πολύτιμο, που ο λαός θεωρεί πολύτιμο, οφείλει να το προασπίσει. Όμως το πρόβλημα με το οποίο μας φέρνουν αντιμέτωπους οι αυτοκρατορικές πρακτικές της ζωνοποίησης είναι ότι οι γνώριμες μορφές δράσης –διαδηλώσεις, διαμαρτυρίες, συλλογές υπογραφών, συνελεύσεις και εν τέλει ακόμα και η εκλογή κομμάτων της «αριστεράς»– ανήκουν οριστικά σε μια προηγούμενη αυτοκρατορική εποχή. Είναι λοιπόν αναγκαίο να εξετάσουμε από πολύ κοντά τις πραγματικές πολιτικές διαδικασίες που παράγουν κάτι νέο, όσο περιορισμένες και αν είναι αρχικά αυτές, και ειδικότερα, αν υπάρχουν, τις νέες μορφές οργάνωσης που θα είναι βιώσιμες, σταθερές, ικανές να ενώσουν μακροπρόθεσμα τις ευρείς λαϊκές μάζες. Ο στόχος είναι να καταλάβουμε τι καινούριο οφείλουμε να παραγάγουμε από τη μεριά μας, στον πολιτικό χώρο όπου μας καλούν οι πρωτοβουλίες της ολιγαρχίας που έχουμε απέναντί μας, οι οποίες μάλιστα είναι πολύ πιο προχωρημένες από τις δικές μας. Να τονίσουμε σε αυτό το σημείο πως δεν μπορούμε να στηρίξουμε την οποιαδήποτε ελπίδα μας στον προηγούμενο πολιτικό καταμερισμό. Είδαμε επί το έργο, στη δεδομένη συγκυρία, άτομα που επικαλούνταν τη σοσιαλδημοκρατική κληρονομιά, τον Θαπατέρο στην Ισπανία ή τον Παπανδρέου στην Ελλάδα, και ξέρουμε για τι πράγματα είναι ικανοί. Στη Γαλλία επίσης, ας μην έχουμε καμία αυταπάτη για το τι θα συμβεί».■